بلاک‌چین، موتور بخار انقلاب جدید

بلاک‌چین، ستون انقلاب صنعتی چهارم به حساب می‌آید و بسیاری آن را با فناوری‌هایی مانند موتور بخار و اینترنت که باعث انقلاب‌های صنعتی قبلی شده‌اند مقایسه می‌کنند. بلاک‌چین، این قدرت را دارد که مدل‌های اقتصادی و تجاری موجود را دگرگون کند و ممکن است در اقتصادهای بازار در حال ظهور بسیار ارزشمند باشد. به گفته کارشناسان، بلاک‌چین همچنین به‌عنوان روشی برای مبارزه با فساد، به ویژه در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب، یعنی جایی که نفوذ بیشتر گوشی‌های هوشمند می‌تواند پذیرش فناوری جدید را تسهیل کند، نویدبخش است.
اما این چه معنایی می‌دهد و چه مفهومی دارد؟ به زبان ساده، بلاک‌چین زنجیره‌ای از بلوک‌های دیجیتالی محسوب می‌شود که حاوی اطلاعات است. هنگامی که اطلاعات ایجاد شد، تغییر آن بسیار دشوار است.


 

بلاک‌چین، ستون انقلاب صنعتی چهارم به حساب می‌آید و بسیاری آن را با فناوری‌هایی مانند موتور بخار و اینترنت که باعث انقلاب‌های صنعتی قبلی شده‌اند مقایسه می‌کنند. بلاک‌چین، این قدرت را دارد که مدل‌های اقتصادی و تجاری موجود را  دگرگون کند و ممکن است در اقتصادهای بازار در حال ظهور بسیار ارزشمند باشد. به گفته کارشناسان، بلاک‌چین همچنین به‌عنوان روشی برای مبارزه با فساد، به ویژه در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب، یعنی جایی که نفوذ بیشتر گوشی‌های هوشمند می‌تواند پذیرش فناوری جدید را تسهیل کند، نویدبخش است.

اما این چه معنایی می‌دهد و چه مفهومی دارد؟ به زبان ساده، بلاک‌چین زنجیره‌ای از بلوک‌های دیجیتالی محسوب می‌شود که حاوی اطلاعات است. هنگامی که اطلاعات ایجاد شد، تغییر آن بسیار دشوار است. مثلا در حوزه رمزارز این شامل اطلاعاتی در مورد فرستنده، گیرنده و مقدار ارز است. داده‌ها قابل اعتماد هستند، زیرا در چارچوبی دقیق از قوانین و کلیدهای رمزنگاری محدود شده‌اند و تنها افرادی که کلید مناسب را دارند می‌توانند به داده‌ها دسترسی داشته باشند یا آن را تغییر دهند. بلاک‌چین همچنین نیاز به یک واسطه مانند بانک یا وکیل را برطرف می‌کند. به‌طور خلاصه می‌توان گفت که بلاک‌چین، شفافیت و شفاف‌سازی را که دشمنِ فساد به‌حساب می‌آید، تسهیل می‌کند.

بلاک‌چین برای ارزهای دیجیتال مانند بیت‌کوین استفاده شده است، اما بسیاری از کاربردهای احتمالی دیگر مانند بازارهای انرژی، هویت دیجیتال، زنجیره تامین، مراقبت‌های بهداشتی و خدمات مالی در حال ظهور هستند. اما  یک مسئله و مزیت مهم بلاک‌چین در آینده  نزدیک مبارزه با فساد است.

 نبرد با فساد

به گفته بانک جهانی، فساد تأثیر نامتناسبی بر فقرا و آسیب‌پذیرترین قشر، افزایش هزینه‌ها و کاهش دسترسی به خدمات از جمله بهداشت، آموزش و عدالت دارد. فساد همچنین مانع از سرمایه‌گذاری می‌شود و اثرات متعاقب آن بر رشد و مشاغل خواهد بود. بر اساس نظرسنجی سازمان شفافیت بین‌الملل، بیش از نیمی از مردم آمریکای لاتین گفته‌اند که دولت آنها در رسیدگی به فساد شکست خورده است و از هر سه نفری که از خدمات عمومی استفاده کرده‌اند، یک نفر گفته است که باید رشوه پرداخت کند.

مطالعات نشان داده است که فقرا بیشترین درصد درآمد خود را به صورت رشوه پرداخت می‌کنند. در پاراگوئه، فقرا 12.6 درصد از درآمد خود را به رشوه می‌پردازند، در حالی که خانواده‌های پردرآمد 6.4 درصد از درآمد خود را به این امر اختصاص می‌دهند. عدم امکان در ناشناس بودن و قابلیت ردیابی بلاک‌چین، فساد را دشوارتر از پول سنتی می‌کند. به عنوان مثال، اگر دولتی تصمیم به ساخت جاده‌ای داشته باشد، می‌تواند نحوه خرج شدن هر دلار را ردیابی کند، تمام استفاده‌کنندگان وجوه را شناسایی کند و اطمینان حاصل کند که فقط کسانی که مجاز به خرج کردن پول هستند، این کار را برای هزینه‌های مورد نظر اولیه انجام می‌دهند. تحقیقات تقلب و فساد که معمولاً ماه‌ها طول می‌کشد می‌تواند خیلی سریع انجام گیرد. این نوع ردیابی مالی می‌تواند یک عامل بازدارنده برای رشوه در بخش دولتی باشد و به نوبه خود تأثیر توسعه را افزایش دهد.

در کشورهای آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب، تنها نیمی از بزرگسالان به خدمات بانکی دسترسی دارند؛ با این حال 90 درصد بزرگسالان بدون بانک، تلفن همراه دارند. با افزایش ضریب نفوذ گوشی‌های هوشمند، محبوبیت ارزهای مجازی نیز در حال افزایش بوده است. در برزیل، برخی از شرکت‌ها و فروشگاه‌های خرده‌فروشی ارزهای مجازی را به عنوان پرداخت می‌پذیرند. کلمبیا نیز مانند پرو در حال افزایش حضور خود در بازار ارزهای دیجیتال در آمریکای لاتین بود. ضمن اینکه السالوادور به طور رسمی بیت‌کوین را به عنوان واحد رسمی پول در این کشور به رسمیت شناخت.

شیلی همچنین دارای یک جامعه ارزهای دیجیتال بسیار فعال است، اما بانک‌ها خدمات به شرکت‌ها و کاربران مرتبط با رمزارز را رد کرده‌اند. هم شیلی و هم آرژانتین میزبان رویدادها و جلسات مربوط به ارزهای دیجیتال بوده‌اند. در بسیاری از کشورهای جهان، خرید و فروش بیت‌کوین همچنان به رشد خود ادامه می‌دهد و هیچ قانون اساسی این صنعت را تهدید نمی‌کند. با این حال، اخیرا برخی کشورها تلاش کرده‌اند قانون‌های ممنوعیت یا محدودیتی را در مقابل ارزهای دیجیتال ایجاد کنند.

بلاک‌چین برای ارزهای دیجیتال مانند بیت‌کوین استفاده شده است، اما بسیاری از کاربردهای احتمالی دیگر مانند بازارهای انرژی، هویت دیجیتال، زنجیره تامین، مراقبت‌های بهداشتی و خدمات مالی در حال ظهور هستند. اما  یک مسئله و مزیت مهم بلاک‌چین در آینده  نزدیک مبارزه با فساد است.

فناوری و نوآوری برای آینده بهتر

گروه بانک جهانی در تلاش است تا اطمینان حاصل کند که اقتصاد کشورهای در حال توسعه می‌تواند از این نوع نوآوری‌ها برای از بین بردن فقر شدید و تقویت رفاه مشترک استفاده کنند یا خیر. در اوت 2018، بانک جهانی bond-i را راه‌اندازی کرد؛ یک ابزار بدهی جدید با بلاک‌چین، اولین اوراق قرضه جهان که ایجاد، تخصیص، انتقال و مدیریت آن در طول چرخه عمرش با استفاده از بلاک‌چین انجام می‌شد.

در برخی کشورهایی که جوانان با درآمد پایین یا بدون درآمد در معرض خطر عدم دسترسی به آموزش باکیفیت قرار دارند و اغلب آنها برای ماندن در مدرسه به منظور تکمیل یک برنامه درسی رسمی بی‌انگیزه می‌شوند، بانک جهانی در حال بررسی فرصتی برای حمایت از آموزش جوانان از طریق بازی‌های اجتماعی است؛ جایی که آنها می‌توانند درآمد نیز کسب کنند.

بانک جهانی همچنین در حال کار بر روی استفاده از بلاک‌چین برای ایجاد شفافیت بیشتر در زنجیره تامین است. به‌عنوان مثال، بلاک‌چین می‌تواند کشاورزان و واسطه‌هایی را که بین مزارع و کارخانه‌ها ایستاده‌اند تشویق کند تا داده‌های بیشتری را در مورد محصول در طول زنجیره وارد کنند.

انقلاب صنعتی چهارم می‌تواند با کمک به جلوگیری از تقلب و فساد به سرعت بخشیدن به پیشرفت به سمت توسعه کمک کند. با این حال، این فناوری هنوز هم در مراحل اولیه توسعه خود است و چالش‌ها و خطرات جدی، چه فنی و چه قانونی، باید قبل از پذیرش گسترده مورد توجه قرار گیرند، اما در عین حال باید گفت که راه در این زمینه کاملا باز است.

 رابطه بلاک‌چین و هوش مصنوعی

هوش مصنوعی (AI) مسیری متمایز اما مشابه را در مرحله نوپای توسعه فناوری طی کرده است. استفاده و پذیرش آن رو به رشد بوده و اجرای آن به نقطه مهمی رسیده است. هم هوش مصنوعی و هم بلاک‌چین در موقعیت‌هایی هستند که می‌توانند از یکدیگر سود ببرند و به یکدیگر کمک کنند تا به گام بعدی خود در راه انقلاب صنعتی چهارم برسند. در حال حاضر شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد این مشارکت به سمت شکوفایی در حرکت است و بسیاری از بخش‌ها، قدرت‌های مخرب آنها را احساس می‌کنند.

در حالی که بلاک‌چین و هوش مصنوعی مسیرهای خود را با همپوشانی کمی در 10 سال گذشته ایجاد کرده‌اند، ارتباط واضحی بین فناوری‌ها در قالب داده وجود دارد. ظهور و اهمیت داده‌های ‌بزرگ اخیرا رابطه بین بلاک‌چین و هوش مصنوعی را تسریع کرده است.

بزرگ‌ترین دلیل این انقلاب هوش مصنوعی پیشرفت در «کلان‌داده» (Big Data) است. این پیشرفت‌های اخیر به کسب‌وکارها این امکان را داده است که حجم زیادی از داده‌ها را در اجزای ساختاریافته سازماندهی کنند که می‌توانند توسط رایانه‌ها، خیلی سریع پردازش شوند.

در عین حال، این اهمیت داده‌ها به پیشرفت بلاک‌چین کمک کرده است، زیرا دفتر کل توزیع‌شده آن روشی جدید برای ذخیره داده‌ها به روشی جایگزین و مؤثر است. برای این منظور، نیاز به تجزیه و تحلیل داده‌ها با هوش مصنوعی در حال افزایش است و ترکیب هوش مصنوعی و بلاک‌چین بخشی از دلیل شروع انقلاب صنعتی چهارم محسوب می‌شود.

از آنجایی که هر دوی این فناوری‌ها می‌توانند به روش‌های مختلف بر داده‌ها اثر بگذارند و بر روی آنها اعمال کنند، گردهم آمدن‌شان منطقی است و می‌تواند بهره‌برداری از داده‌ها را به سطوح جدیدی برساند. در عین حال، ادغام یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی در بلاک‌چین و بالعکس، می‌تواند معماری زیربنایی آن را بهبود بخشد و پتانسیل هوش مصنوعی را افزایش دهد.

ارائه‌های بلاک‌چین، مانند امنیت و تغییرناپذیری آن به دلیل ماهیت رمزنگاری‌ شده‌اش، آن را برای ذخیره داده‌های بسیار حساس و شخصی ایده‌آل می‌کند که وقتی هوشمندانه پردازش شوند، می‌توانند ارزش و راحتی فراوانی را در زندگی ما ایجاد کنند. یکی از مهم‌ترین بخش‌هایی که در تلاش برای باز کردن این حفاظت و پردازش داده‌های حساس است، بخش مراقبت‌های بهداشتی است.

علاوه بر این، بلاک‌چین همچنین می‌تواند هوش مصنوعی را منسجم‌تر و قابل درک‌تر کند و ما می‌توانیم علت تصمیم‌گیری در یادگیری ماشین را ردیابی و تعیین کنیم. بلاک‌چین و دفتر کل آن می‌توانند تمام داده‌ها و متغیرهایی را که از طریق تصمیم‌گیری تحت یادگیری ماشینی انجام می‌شود، ثبت کنند.

انقلاب صنعتی چهارم می‌تواند با کمک بلاکچین و جلوگیری از تقلب و فساد به سرعت بخشیدن به پیشرفت به سمت توسعه کمک کند. با این حال، این فناوری هنوز هم در مراحل اولیه توسعه خود است و چالش‌ها و خطرات جدی، چه فنی و چه قانونی، باید قبل از پذیرش گسترده مورد توجه قرار گیرند

در خدمت امنیت خودروها

نگرانی‌های امنیتی در مورد هک احتمالی خودروهای متصل به شبکه، برای ادامه توسعه در صنعت خودرو به‌شدت مضر بوده است. هرچه خودروها بیشتر به‌هم متصل باشد، سطح حمله بیشتر خواهد بود. بسیاری از این نگرانی‌ها را می‌توان با استفاده از بلاک‌چین برطرف کرد. از آنجایی که هیچ راهی برای دستکاری یا تغییر داده‌ها در یک بلوک پس از ذخیره شدن و اضافه شدن یک لایه رمزگذاری به هر تراکنش وجود ندارد، این امنیت، هک کردن را برای عوامل مخرب تقریبا غیرممکن می‌کند. با این حال، این رمزگذاری بدون چالش نیست. زمان پردازش،  عامل محدود کننده است؛ بنابراین توجه دقیق برای برنامه‌های کاربردی دنیای واقعی مورد نیاز است.

در مواردی که سرعت، عامل مهمی نیست مانند حق بیمه خودرو، خدمات اشتراک‌گذاری یا اطلاعات در مورد وضعیت وسیله نقلیه، باید گفت که همه چیز برای بلاک‌چین ایده‌آل است. این اطلاعات باید ایمن نگه داشته شوند و در مقابل دستکاری محافظت شوند، اما تحت تأثیر زمان طولانی رمزگذاری قرار نگیرند. در مقابل، در جایی که وسایل نقلیه خودران با زیرساخت‌ها و سایر وسایل نقلیه ارتباط برقرار می‌کنند، اطلاعات باید در میکروثانیه منتقل و تأیید شود، بنابراین فناوری بلاک‌چین چندان مناسب نخواهد بود.