بلاک‌چین چیست و چگونه کار می‌کند؟

فن‌آوری بنیادینی که رمزارزها برمبنای آن توسعه یافته‌اند، ارزشی بسیار بیشتر از رمز ارزها دارد. بلاک‌چین بستری است که ارزش‌هایی فراتر از رمزارها دارد.

بلاک‌چین در واقع یک پایگاه داده غیر متمرکز است که در گره‌ها مختلف همه اطلاعات آن خیره شده است و همین امنیت اطلاعات را تضمین می‌کند. به جز این مسئله کاربردهای بسیار متنوع بلاکچین باعث شده تا این فن‌آوری سوای مسئله رمزارزها دارای ارزش ذاتی باشد.

ترجمه از سید صمد نبوی: احتمالا بسیاری از شما تا‌کنون راجع به بیت‌کوین، اتریوم و دیگر ارزهای دیجیتال شنیده‌اید. همه رمزارزها بر بستری کار می‌کنند که بلاک‌چین نامیده می‌شود. مطمئنا برایتان جالب است اگر بدانید، نظر غالب متخصصان مالی این است که آنچه واقعا درخور توجه است نه خود این ارزها بلکه فناوری زیر‌بنایی آن‌هاست. کندال لیتل فارغ التحصیل رشته‌ی روزنامه نگاری و ارتباطات جمعی از دانشگاه جورجیا است و هم اکنون در موسسه‌ی مشاوره‌ی مالی NextAdvisor در نیویورک کار می‌کند. او در این مطلب به توضیح این موضوع می‌پردازد که فن‌آوری زیربنایی رمزارزها چیست، چطور کار می‌کند و ارزش بنیادین این فن‌آوری واقعا در چیست؟

«لول دمیسی»، مدیر شرکت سرمایه‌گذاری «آلی» معتقد است: «بلاک‌چین، فناوری تشکیل دهنده‌ی زیر بنای اکثر ارزهای دیجیتال، می‌تواند یک فناوری متحول کننده باشد و ارزهای دیجیتال تنها یکی از آن تحولات خواهند بود.» به باور برخی افراد فناوری بلاک‌چین پتانسیل ایجاد تغییر در اکثر جنبه‌های زندگی ما را دارد؛ تغییری که بسیار عمیق‌تر و بنیادی‌تر از تاثیر کنونی آن بر سبدهای سرمایه‌گذاریمان خواهد بود. دکتر ریچارد اسمیت، مدیر اجرایی بنیاد مطالعه چرخه‌ها  (Foundation for the Study of Cycles) که یک سازمان غیر‌انتفاعی است و به بررسی الگوهای تکراری در اقتصاد و فرهنگ می‌پردازد، از فناوری بلاک‌چین به عنوان یک «انقلاب» یاد کرده‌است. حتی ناباوران و شکاکان نسبت به ارزهای دیجیتال نیز، اهمیت فناوری بلاک‌چین را درک می‌کنند. «کریس چن» از مشاوران مالی موسسه‌ی«استراتژی‌های متلی اینسایت» در شهر «نیوتاون» می‌گوید: «جواهر اصلی بلاک‌چین است. او معتقد است بلاک‌چین قدرت ماندگاری بسیار بیشتری نسبت به ارزهای دیجیتال محبوب مانند بیت‌کوین دارد. کریس ارزهای دیجیتال را چیزی جز هیاهویی زودگذر نمی‌داند.» همه‌ی این‌ها عالی به نظر می‌رسد. اما واقعا این‌ها چه معنایی دارند. در ادامه آنچه که باید در مورد فناوری بلاک‌چین و چگونگی این تغییر بدانیم را خواهیم دید.

بلاک‌چین چیست؟

بلاک‌چین را به عنوان شیوه‌ای جدید و دیجیتال برای ثبت وقایع و اسناد در نظر بگیرید. بلاک‌چین فناوری زیربنایی بسیاری از ارزهای دیجیتال مانند بیت‌کوین و اتریوم است، اما روش منحصربه‌فرد و امن آن برای ثبت و انتقال اطلاعات کاربردهای بسیار گسترده‌تری جدای از ارزهای دیجیتال دارد. بلاک‌چین نوعی دفترکل توزیع شده‌است. فناوری دفترکل توزیع شده (DLT)، ثبت سوابق و وقایع را در کامپیوترهای مختلف ممکن می‌سازد. به این کامپیوترها «گره» (Node) می‌گویند. هر کاربر بلاک‌چین می‌تواند یک نود باشد، اما باید بدانیم این کار به توان پردازشی بالایی نیاز دارد. نودها مسئولیت تایید، ثبت و ذخیره‌ی داده‌ها را در دفترکل به عهده دارند. در دفاتر کل سنتی ذخیره‌ی داده‌ها در محلی متمرکز ،مانند یک سرور کامپیوتری انجام می‌گردد و این تفاوت این دو نوع دفترکل را به روشنی نشان می‌دهد. یک بلاک‌چین اطلاعات جدید ورودی به دفترکل را درون بلاک‌ها یا گروه‌هایی از داده دسته‌بندی می‌کند. هر بلاک تنها توانایی نگهداری میزان مشخصی از اطلاعات را دارد، در نتیجه بلاک‌های جدید به صورت پیوسته به دفتر کل اضافه می‌شوند و در نهایت یک زنجیر را تشکیل خواهند داد. هر بلاک شناسه‌ی مخصوص به خود را دارد؛ یک «هش» (hash) رمزنگاری شده. این هش نه تنها از اطلاعات درون بلاک در برابر اشخاصی که کد شناسایی لازم را ندارند محافظت می‌کند، بلکه با داشتن اطلاعات شناسایی مربوط به بلاک پیش از خود، از موقعیت مکانی بلاک در طول زنجیره محافظت می‌کند.

روش منحصربه‌فرد و امن آن برای ثبت و انتقال اطلاعات کاربردهای بسیار گسترده‌تری جدای از ارزهای دیجیتال دارد. بلاک‌چین نوعی دفترکل توزیع شده‌است

«وایکاس آگاروال» از شرکای مجموعه‌ی خدمات مشاوره‌ی مالی در PwC می‌گوید: «هش رمزنگاری شده مجموعه ای از حروف و اعداد است که می‌تواند تا  64 رقم طول داشته باشد. این همان کد مخصوصی است که به قطعات پازل این امکان را داده که در کنار یکدیگر قرار بگیرند.» اطلاعات بعد از آنکه وارد بلاک‌چین شد و با هش مخصوص رمزنگاری شد، دائمی و غیر قابل تغییر است. هر نود به طور جداگانه یک کپی از کل بلاک‌چین را از ابتدا تا آخرین بلاک تولید شده درون خود دارد. در نتیجه اگر کسی با هک کردن یک کامپیوتر(نود) داده‌ها را به نفع خود تغییر دهد، تغییری در سوابق ثبت شده توسط دیگر نودها به وجود نخواهد آمد. سوابق دستکاری شده که با اکثریت نودها هم خوانی ندارد به آسانی شناسایی شده و تصحیح می‌شوند. آگراوال می‌گوید: «با توجه به طراحی این سیستم، تقریبا غیرممکن است که کسی بتواند قدرت پردازش کافی برای دستکاری سیستم و شناسایی تمام این هش‌ها را به دست آورد.»

بلاک‌چین چگونه کار می‌کند؟

در زیر مثالی از چگونگی تایید و ثبت تراکنش‌های مربوط به بیت‌کوین در بلاک‌چین آن آورده شده‌است. نخست یک مصرف‌کننده بیت‌کوین یا اتریوم خریداری می‌کند. سپس تراکنش بیت‌کوین به شبکه‌ی نودهای غیر‌متمرکز بیت‌کوین فرستاده می‌شود. درمرحله بعد نودها تراکنش را اعتبارسنجی و تایید می‌کنند. در ادامه بعد از تایید، این تراکنش به دیگر تراکنش‌ها اضافه شده و یک بلاک را تشکیل می‌دهند که به زنجیره‌ی بی پایانی از تراکنش‌ها اضافه خواهد شد. درآخر هم بلاک تکمیل شده، رمزنگاری شده و تراکنش ثبت شده دائمی خواهد شد. امکان حذف و یا تغییر نیز بر روی بلاک‌چین وجود نخواهد داشت. بلاک‌چین بیت‌کوین عمومی است، یعنی هر کسی که مالک بیت‌کوین است می‌تواند تراکنش را مشاهده کند. اگرچه شناسایی هویت شخص صاحب حساب می‌تواند دشوار باشد، اما کاملا مشخص است کدام حساب‌ها در حال انجام تراکنش بر روی بلاک‌چین هستند. بلاک‌چین‌های عمومی همچنین به افرادی که توان پردازشی کافی برای فعالیت به عنوان یک نود را دارند اجازه می‌دهد در عمل تایید و ثبت تراکنش‌ها شرکت کنند. اما همه‌ی بلاک‌چین‌ها عمومی نیستند. بلاک‌چین‌ها می‌توانند به صورت دفترکل‌های خصوصی طراحی شوند، در نتیجه توانایی مالک برای اعمال محدودیت در عوامل تاثیر‌گذار بر بلاک‌چین بیشتر است. اگرچه ممکن است شرکت کنندگان در یک بلاک‌چین خصوصی کمتر باشند، اما عملکرد بلاک‌چین در میان همان افراد به صورت غیرمتمرکز است. بلاک‌چین‌های خصوصی از روش‌های رمزنگاری مشابه با بلاک‌چین‌های عمومی برای حفظ امنیت اطلاعات ذخیره شده‌ی درون خود استفاده می‌کنند. امکان ثبت اطلاعات به صورت دائمی، غیرمتمرکز و امن، توجه صنایع بزرگی را به خود جلب کرده است و پتانسیل حل بسیاری از مشکلات امنیتی، فرآیندهای ثبت سوابق و مالکیت داده‌ای که امروزه با آن روبرو هستیم را در خود دارد.

آینده‌ای بر پایه‌ی بلاک چین

آگراوال می‌گوید: «بلاک‌چین به ما فناوری انتقال اطلاعات به صورت امن را خواهد داد و تقریبا به ما اطمینان کامل می‌دهد اطلاعاتی که از آن‌ها محافظت می‌کنیم معتبرند.» به طور مثال، اخبار هفته‌های گذشته مربوط به ان ‌اف‌‌تی‌ها (NF یا توکن‌های غیر‌مثلی) و سلبریتی‌هایی که  آن‌ها را به عنوان دارایی‌های دیجیتال به فروش رساندند، در نظر بگیرید. از آن‌جایی که سوابق موجود در بلاک‌چین تغییر ناپذیرند، ان اف‌تی‌ها به فروشندگان این امکان را می‌دهند که اعتبار دارایی‌های دیجیتال را تعیین کنند. هنگامی که شما یک ان اف تی می‌خرید، آن تراکنش به دفتر کل بلاک‌چین اضافه می‌شود و می‌تواند به عنوان سندی معتبر بر مالکیت در نظر گرفته شود. بلاک‌چین این امکان را برای افرادی که می خواهند اعتبار کارهای هنری و کلکسیون‌های دیجیتال را مانند همتایان فیزیکی‌شان بسنجند، فراهم می‌کند. این امر به سازندگان کمک می‌کند مالکیت معنوی قطعات هنری دیجیتال خود را حفظ کرده و حتی از فروش کپی‌های اثر خود نیز عایدی داشته باشند.اسمیت می‌گوید: «شاید برای ما که ارزشی برای آن چیزها قائل نیستیم، این امر گیج کننده به نظر برسد. اما چیزی که واقعا داریم مشاهده می‌کنیم این است که آن‌ها می‌توانند یک اقتصاد دیجیتال با حقوق مربوط به دارایی‌های دیجیتال داشته باشند.» این به افراد این قابلیت را می‌دهد که بگویند؛ «من صاحب این بخش از اقتصاد دیجیتال هستم و آن را کنترل می‌کنم.» یکی از تاثیرگذارترین موارد استفاده‌ی بلاک‌چین برای اکثر ما شاید قدرت محافظت و انتقال امن داده‌های شخصی‌مان باشد. تصور کنید اگر اطلاعات بانکیتان درون یک بلاک‌چین ذخیره شده بود. وقتی در یک موسسه‌ی مالی جدید حسابی را باز می‌کنید یا اطلاعاتتان را در بین موسسات انتقال می‌دهید، بلاک‌چین می‌تواند انتقال سریع و امن این اطلاعات را فراهم کند، یا حساب جدید می‌تواند از اطلاعات از پیش تایید شده‌ی شما استفاده کند. آگراوال می‌گوید: «با این کار می‌توان بسیاری از مخارج و هزینه‌های سربار را کاهش داد و همچنین راهی خوب برای کاهش کلاه‌برداری داشت.»

شما می‌توانید سرمایه‌گذاری‌های سنتی خود را به گونه‌ای تعدیل کنید که سوگیری بیشتری به سمت بلاک‌چین داشته باشند

بر اساس پیش‌بینی او، فناوری بلاکچین تقریبا در همه‌ی صنایع کاربرد خواهد داشت، زیرا تمام صنایع گونه‌ای از اطلاعات را دارند که می‌خواهند از راهی امن انتقال دهند. یک انتخابات که بر بستر بلاک‌چین برگذار شده باشد، می‌تواند از مزیت تغییر‌ناپذیری بلاک‌چین بیشترین بهره را ببرد. کسب‌و‌کار‌ها با کمک بلاک‌چین می‌توانند ثبت دقیق‌تری از موجودی انبار خود داشته باشند. بلاک‌چین حتی می‌تواند به مصرف کنندگان کمک کند تا به دلیل شفافیت ایجاد شده در زنجیره‌ی تامین، تصمیمات دقیق‌تری در مورد خرید خود بگیرند. این فناوری به تامین‌کنندگان مواد غذایی کمک می‌کند کالاهای برگشت خورده را به طور کارآمدتری ردیابی کنند و یا حتی به مصرف کنندگان اجازه می‌دهد از مصرف کالاهای ساخته شده توسط نیروهای کار تحت استثمار خودداری کنند. کاربردهایی مانند این‌ها جذابیت بلاک‌چین را نه فقط در زمینه‌ی امنیت، بلکه در مواردی که کریس چِن به آن‌ها «تمامیت و درستی» اطلاعات می‌گوید نیز عیان است. آگراوال می‌گوید: «در این حوزه بلاک‌چین پتانسیل ایجاد امنیت و اطمینان را دارد.»

سرمایه‌گذاری در آینده

کسب‌و‌کارها و دولت‌ها در سراسر دنیا در حال ارزیابی و اجرای فناوری بلاک‌چین هستند، اما هیچ کدام از این‌ها یک شبه اتفاق نخواهد افتاد. زمانی که ارز رایج دولت‌ها مبتنی بر بلاک‌چین باشد و یا سوابق پزشکی بر روی بلاک‌چین ذخیره گردد به این زودی فرا نخواهد رسید. در حال حاضر شما می‌توانید با اضافه کردن یک ارز مبتنی بر بلاک‌چین مانند بیت‌کوین به پرتفوی سرمایه‌گذاری خود از قدرت بلاک‌چین بهره ببرید. البته راه‌های دیگری نیز برای سرمایه‌گذاری در این زمینه وجود دارد. شما می‌توانید سرمایه‌گذاری‌های سنتی خود را به گونه‌ای تعدیل کنید که سوگیری بیشتری به سمت بلاک‌چین داشته باشند. مثلا بررسی کنید آیا (صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله یا ETFها یا صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترکی که در آن‌ها سهام دارید، شامل شرکت‌های حوزه‌ی بلاک‌چین می شوند یا خیر؟ و  آیا از بلاک‌چین در امور مربوط به خود استفاده می‌کنند؟ در واقع ETF هایی وجود دارند که تنها از این نوع شرکت‌ها تشکیل شده‌اند و به آن‌ها ETF های بلاک‌چین می‌گویند. یک مثال از آن‌ها ،که در سال 2018 عرضه شد، شاخص اقتصادی بلاک‌چین سایرن نزدک(BLCN) است. این شاخص هم در نرخ بازگشت سالانه و هم به صورت میانگین سه ساله بازدهی بالاتری نسبت به شاخص S&P 500 داشت. این صندوق‌ها به صورت مستقیم پول شما را در ارزهای دیجیتال سرمایه‌گذاری نمی‌کنند، در عوض سهام شرکت‌های مشخص، خواه بسیار قدیمی مانند IBM ، خواه استارتاپ‌های جدید و کمتر شناخته شده مانند  Galaxy Digitaرا خریداری می‌کنند که در حوزه‌ی بلاک‌چین فعال هستند. اگرچه حتی این امر نیز نرخ بازگشت سرمایه را تضمین نمی‌کند، اما به هرحال منطقی تر از سرمایه‌گذاری مستقیم در بازار به شدت پرنوسان ارزهای دیجیتال است. کریس چِن تفاوت بین سرمایه‌گذاری مستقیم در ارزهای دیجیتال با سرمایه‌گذاری در شرکت‌های حوزه‌ی بلاک‌چین را به هجوم مردم برای کسب طلا در کالیفرنیا در دو قرن پیش تشبیه می‌کند. «بسیاری از مردم به آن‌جا هجوم بردند تا طلا به دست آورند و اکثر آن‌ها هرگز چیزی به دست نیاوردند. تنها افرادی که بیل می‌فروختند به پول رسیدند. شرکت‌هایی که از توسعه‌ی بلاک‌چین حمایت می‌کنند همان بیل فروشان هستند.»